Kanał Zero: Dyrektor Muzeum Auschwitz-Birkenau przez 18 lat płacił muzeum 200 zł czynszu za mieszkanie

Jak ustalił portal Kanał Zero w tekście dziennikarza Pawła Figurskiego, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego wszczęło postępowanie wyjaśniające wobec Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau po zgłoszeniu sygnalisty. Według relacji Kanału Zero dyrektor placówki Piotr Cywiński przez niemal 20 lat miał wynajmować mieszkanie od kierowanej przez siebie instytucji za symboliczną kwotę, a resort kultury miał zwrócić uwagę także na sposób korzystania z samochodu służbowego oraz okoliczności jednego z przetargów. Poniżej przedstawiamy najważniejsze ustalenia tego śledztwa wraz ze stanowiskiem muzeum. Dr Piotr M. A. Cywiński podczas obchodów rocznicowych w Muzeum Auschwitz-Birkenau. / materiały prasowe PMAB Sygnalista i kontrola zapowiedziana na drugie półrocze Jak ustalił Kanał Zero, do ministerstwa kultury dotarło zgłoszenie od sygnalisty wskazujące na nieprawidłowości w funkcjonowaniu muzeum. Resort potwierdził zasadność zgłoszenia i – jak przekazał rzecznik ministerstwa Piotr Jędrzejowski – zdecydował o ujęciu placówki w planie kontroli na drugą połowę 2026 roku, a także zażądał zmian w wewnętrznych procedurach instytucji. Muzeum miało poinformować o ich wdrożeniu 9 czerwca 2026 roku. Sam resort odmawia ujawnienia szczegółów zgłoszenia sygnalisty, natomiast muzeum – jak przekazał Paweł Sawicki z biura prasowego – twierdzi, że otrzymało jedynie rekomendacje doprecyzowania procedur dotyczących m.in. korzystania z lokali i samochodów służbowych, dokumentowania delegacji oraz zamówień publicznych. Mieszkanie za 200 złotych przez 18 lat Najgłośniejszym wątkiem śledztwa Kanału Zero jest wynajem służbowego mieszkania. Portal podaje, że z dokumentów uzyskanych w trybie dostępu do informacji publicznej wynika, iż Piotr Cywiński wynajmował lokal od muzeum od stycznia 2007 roku za 200 zł miesięcznie wraz z mediami. Jak relacjonuje Kanał Zero, stawkę uzasadniano tym, że dyrektor miał korzystać z mieszkania średnio 12 dni w miesiącu, a kwota nie zmieniła się przez blisko dwie dekady. Według ustaleń portalu, dopiero w listopadzie 2025 roku – już po zgłoszeniu do ministerstwa – Cywiński wypowiedział dotychczasową umowę i podpisał nową, na mocy której opłata wzrosła do 512,12 zł (z czego sam czynsz to 134,01 zł, reszta to koszty mediów). Kanał Zero wskazuje, że resort miał zażądać ujednolicenia stawek za lokale służbowe w muzeum, i zaznacza dla porównania, że mieszkanie o podobnym metrażu w Oświęcimiu wynajmuje się obecnie za 1,5–2 tys. zł plus czynsz i media. Muzeum w oficjalnej odpowiedzi przekonuje, że zasady najmu są jednolite dla wszystkich mieszkańców lokali służbowych, a liczba dni korzystania przez dyrektora z mieszkania zależy od jego kalendarza. Samochód służbowy, leki i pytania o delegacje Jak podaje Kanał Zero, ministerstwo miało też zwrócić uwagę na sposób korzystania z auta służbowego. Powołując się na anonimowego rozmówcę – pracownika muzeum – portal relacjonuje, że kierowca woził dyrektora na trasie Oświęcim–Warszawa, a także na lotnisko w Krakowie-Balicach, w tym po członków jego rodziny. Z dokumentu ministerstwa, do którego – jak twierdzi – dotarł portal, wynika, że część delegacji nie ma dokumentacji uzasadniającej wyjazd służbowy, co zdaniem resortu może wskazywać na niegospodarne dysponowanie środkami publicznymi i naruszenie ustawy o finansach publicznych. Są to ustalenia Kanału Zero, którym muzeum stanowczo zaprzecza. W oficjalnej odpowiedzi cytowanej przez portal muzeum odpowiada, że brak dokumentu nie oznacza braku służbowego charakteru wyjazdu, i zaprzecza, jakoby ministerstwo stwierdziło naruszenie przepisów. Potwierdziło jednak, że kierowca zawiózł do szpitala córkę dyrektora, która potrzebowała nagłej pomocy medycznej – określając to jako odosobniony przypadek udzielenia pierwszej pomocy. Cytowany przez Kanał Zero anonimowy pracownik muzeum opisał też sytuacje, w których miał – jak twierdzi – na prośbę dyrektora realizować dla niego recepty we własnym zakresie, czekając potem miesiącami na zwrot pieniędzy. To relacja jednego, niezidentyfikowanego rozmówcy portalu, niepotwierdzona niezależnie przez naszą redakcję. Muzeum potwierdza sam fakt zrealizowania recepty, tłumacząc go „koleżeńską przysługą”. Według Kanału Zero resort miał również zwrócić uwagę na wydatki związane z zamówieniami cateringowymi – czemu z kolei zaprzecza samo muzeum. Przetarg na książki i była prezes fundacji Kanał Zero opisuje także wątek dotyczący zamówień publicznych, które – jak wynika z lakonicznej odpowiedzi ministerstwa cytowanej przez portal – również wzbudziły wątpliwości resortu. Według relacji Kanału Zero chodzi o przetarg na zakup publikacji ogłoszony przez muzeum 22 czerwca 2023 roku, którego część o wartości 296 tys. zł wygrała Fundacja Pamięci Ofiar Auschwitz-Birkenau. Muzealnym wydawnictwem kieruje Jadwiga Pinderska-Lech, która – jak ustalił portal na podstawie wpisów w KRS – w dniu ogłoszenia i rozstrzygnięcia przetargu figurowała jeszcze jako prezes zarządu tej fundacji. Warto podkreślić, że muzeum w odpowiedzi na pytania portalu wyjaśniło, iż rezygnację z tej funkcji Pinderska-Lech złożyła skutecznie już 3 kwietnia 2023 roku, a więc przed ogłoszeniem postępowania 22 czerwca 2023 roku – zmiana w KRS została ujawniona dopiero później. Kanał Zero zwraca też uwagę, że w czasie rozstrzygania przetargu wiceprezesem fundacji był szef muzealnej biblioteki. Muzeum nie odniosło się wprost do pytania portalu o ewentualny konflikt interesów, zaznaczając, że zaangażowani pracownicy pełnili w fundacji funkcje społeczne, a jej celem statutowym jest wspieranie misji muzeum. Muzeum: śledztwo dziennikarskie to nadużycie prawa Jak podkreśla Kanał Zero, uzyskanie odpowiedzi od muzeum zajęło blisko trzy miesiące i wymagało wielokrotnych ponaglzeń oraz wniosku o dostęp do informacji publicznej. Placówka przez dłuższy czas odmawiała odpowiedzi, argumentując, że pytania dotyczą prywatnych spraw dyrektora i pracowników, a złożone wnioski – zdaniem biura prasowego – miały na celu „wywołanie dolegliwości po stronie muzeum poprzez utrudnianie jego funkcjonowania”. Muzeum sugerowało też, że pytania mogą pochodzić od strony sporu sądowego prowadzonego przez instytucję, i poprosiło o ujawnienie danych osobowych źródeł dziennikarza – czego portal nie zrobił. Ostateczna, obszerna odpowiedź muzeum wpłynęła – jak podaje Kanał Zero – dopiero dzień przed planowaną publikacją tekstu. Źródło: Wszystkie ustalenia, dane liczbowe i cytaty przywołane w niniejszym artykule pochodzą z materiału dziennikarskiego Pawła Figurskiego opublikowanego na portalu Kanał Zero i stanowią relację redakcji oswiecimonline.pl z tego tekstu. Redakcja nie prowadziła niezależnej weryfikacji przytoczonych faktów. Po pełną dokumentację (umowy najmu, kalkulacje kosztów, pełną treść odpowiedzi muzeum) odsyłamy do oryginalnego materiału Kanału Zero. Link do materiału dziennikarskiego Pawła Figurskiego w Kanele Zero