OŚWIĘCIM. List otwarty w sprawie planowanej rozbiórki dworca kolejowego w Oświęcimiu

Na adres naszej redakcji wpłynął list otwarty od oświęcimskich architektów do zarządu PKP SA. - Z niedawnych doniesień prasowych wynika, że Zarząd PKP S.A. podjął decyzję w sprawie rozbiórki istniejącego budynku dworca kolejowego w Oświęcimiu. W imieniu swoim oraz, jak sądzę wielu mieszkańców Oświęcimia, proszę o ponowne rozważenie tej decyzji. Obecny budynek dworca kolejowego powstał w ramach budowy linii kolejowej Czechowice-Trzebinia w roku 1856. Nie jest wprawdzie objęty ochroną konserwatorską ale niewątpliwie jest obiektem zabytkowym o wielu elementach historycznych. W latach 1964-65 dworzec gruntownie przebudowano według projektu zespołu pod kierunkiem arch. Karola Fojcika, autora tak znakomitych projektów jak dworce kolejowe w Katowicach i Zabrzu. Dworzec po przebudowie stał się jednym z najnowocześniejszych tego typu obiektów w Polsce i wizytówką współczesnego Oświęcimia.W wyniku radykalnego ograniczenia przewozów pasażerskich na stacji Oświęcim po roku 1989, dworzec kolejowy stopniowo tracił na znaczeniu. Zniknęła przechowalnia bagażu, poczekalnia na piętrze, dworcowa restauracja, informacja dla podróżnych a nawet większość kas biletowych. W od lat nie remontowanej hali dworca, brudnej i zaniedbanej zamieszkali bezdomni.W roku 2011 pojawiła się nadzieja że oświęcimski dworzec odzyska choć część swojej dawnej świetności. PKP S.A. zdecydowała o opracowaniu projektu kolejnej przebudowy budynku dworca, przeznaczając na ten cel kwotę 6.5min zł. Biorąc pod uwagę powierzchnię całkowitą budynku (niemal 4 tys. m2) oraz jego stan techniczny budżet należało ocenić jako skromny.Brałem udział w opracowaniu dokumentacji projektowej przebudowy budynku. Zdawaliśmy sobie sprawę że przy obecnym ruchu pasażerskim nie ma możliwości przywrócenia rozbudowanej funkcji dworca z roku 1965. Wspólnie z krakowskim oddziałem PKP S.A. opracowaliśmy koncepcję przystosowania budynku do współczesnych realiów ekonomicznych i potrzeb. Zakładała ona ulokowanie na parterze dworca od strony zatoki autobusowej szeregu lokali handlowych. W porozumieniu z Inwestorem prowadziliśmy rozmowy z władzami miasta i organizacjami społecznymi w sprawie wykorzystania części przestrzeni na cele społeczne i kulturalne. W projekcie przewidziano przyjazną dla pasażerów, nowocześnie wyposażoną poczekalnię, kasy i sanitariaty oraz modernizację i wynajem obecnie nieużywanych pomieszczeń biurowych. W uszanowaniu unikalnej architektury dworca zdecydowaliśmy o ograniczeniu zmian w wyglądzie zewnętrznym budynku do niezbędnego minimum.Jako projektant ale przede wszystkim jako mieszkaniec Oświęcimia jestem przekonany że można i warto jest uchronić budynek oświęcimskiego dworca przed rozbiórką. Dla wielu Oświęcimian stał on się jednym z symboli miasta, świadczącym o jego rozwoju i nowoczesności. Rozbierając ten budynek po raz kolejny stracimy szansę na utrzymanie ciągłości historycznej, tak bardzo potrzebnej dla zrównoważonego rozwoju przestrzeni miejskiej. To ulotne kwestie, słabo widoczne z Warszawy czy Krakowa ale mogące zadecydować o rozwoju tego fragmentu miasta przez najbliższe dziesięciolecia.PKP S.A. proponuje w miejsce rozebranego dworca budowę systemowego dworca dostosowanego do obecnego ruchu pasażerskiego. Zapewne jest to racjonalne rozwiązanie z punktu widzenia operatora przewozów kolejowych. Czy jednak wzięto pod uwagę komercyjny, społeczny a nawet kulturalny (tak!) potencjał obecnego budynku? Być może w tej chwili koniunktura nie jest sprzyjająca, czy jednak za parę lat nie okaże się że Spółka wiele straciła na rozbiórce dworca?Nowy dworzec też będzie wymagał nakładów na utrzymanie. Jeżeli jego właściciel tak jak teraz nie będzie naprawiał cieknących dachów, zepsutych drzwi i wymieniał rozbitych szyb, nowy dworzec po paru latach zacznie wyglądać jeszcze gorzej niż ten obecny.Z poważaniem,Krzysztof Stetkiewicz