12-metrowa flaga na zabytkowym szybie w Jawiszowicach - FILM, FOTO

Z okazji Narodowego Święta Niepodległości Fundacja Pobliskie Miejsca Pamięci Auschwitz-Birkenau udekorowała zabytkowy szyb kopalniany Andrzej III w Jawiszowicach. Na 45-metrowej konstrukcji zawisła flaga Polski o długości 12 metrów i szerokości 3 metrów. „To tylko 12 metrów długości i 3 metry szerokości naszej narodowej flagi na 45-metrowym ogromnym szybie kopalni, ale to także hołd dla wszystkich, którzy walczyli o Niepodległą Polskę i dla Górniczej Braci, dzięki której nasze polskie »czarne złoto« jest wydobywane spod ziemi do dziś” - podkreślają przedstawiciele Fundacji. Historia górnictwa w Brzeszczach sięga 1903 roku. Wtedy przedsiębiorca Arnold Chaim de Porada Rapaport rozpoczął drążenie szybu Andrzej I. Cztery lata później kopalnia rozpoczęła wydobycie węgla. 3 listopada 1918 roku Polska Komisja Likwidacyjna przejęła zakład od władz austro-węgierskich. Kopalnia stała się własnością odradzającego się państwa polskiego, a pod koniec 1919 roku przeszła pod zarząd Ministerstwa Przemysłu i Handlu. W 1918 roku rozpoczęła się również budowa szybu Jowisz, który później otrzymał nazwę Andrzej III. Na jego bazie powstała Państwowa Kopalnia Węgla Kamiennego Jawiszowice, pierwsza i jedyna państwowa kopalnia węgla kamiennego zbudowana od podstaw w okresie II Rzeczypospolitej. W latach 20. i 30. XX wieku państwo rozwijało zakład, inwestując w maszyny, urządzenia i infrastrukturę. W 1932 roku uruchomiono nową wieżę wyciągową i sortownię. Kopalnia należała wówczas do najnowocześniejszych zakładów górniczych w Polsce. W czasie II wojny światowej niemieccy okupanci przejęli kopalnię i wykorzystywali do pracy więźniów podobozu KL Auschwitz-Jawischowitz. Niemcy utworzyli podobóz w 1942 roku. Więźniowie, przede wszystkim Żydzi deportowani z różnych krajów Europy, pracowali w ciężkich warunkach pod ziemią. Był to pierwszy przypadek wykorzystania więźniów niemieckiego obozu koncentracyjnego do pracy w kopalni węgla pod ziemią. Historia kopalni jest więc nie tylko częścią przemysłowego dziedzictwa regionu, ale również świadectwem tragicznych wydarzeń związanych z KL Auschwitz. Dziś zabytkowe szyby Andrzej III i Andrzej IV pozostają pod opieką Fundacji Pobliskie Miejsca Pamięci Auschwitz-Birkenau. W czerwcu 2022 roku Spółka Restrukturyzacji Kopalń przekazała teren dawnej kopalni Jawiszowice gminie Brzeszcze. Samorząd użyczył go Fundacji, która prowadzi działania na rzecz ochrony zabytków, edukacji historycznej i zachowania pamięci o pracujących tam ludziach. Budynek szybu Andrzej III figuruje w ewidencji zabytków. Fundacja angażuje się również w jego zabezpieczenie i ratowanie przed degradacją.