Dzień Ojca. Dzisiaj ojcostwo w Polsce wygląda inaczej niż dawniej

W Polsce coraz częściej ojcami zostają mężczyźni po trzydziestce, a przeciętny tata, inaczej niż kiedyś, każdego dnia poświęca czas na opiekę nad dzieckiem. Z okazji Dnia Ojca sprawdzamy, co o polskich ojcach mówią najnowsze dane Głównego Urzędu Statystycznego (GUS). Czasy, kiedy obraz polskiej rodziny kojarzył się z większą liczbą dzieci i ojcem pełniącym przede wszystkim rolę żywiciela rodziny, przeszły już do historii. Dzisiejsze ojcostwo jest bardziej partnerskie, świadome i dotyczy mniejszych rodzin.  „Według danych z Narodowego Spisu Powszechnego 2021, nieco ponad 54 procent rodzin z dziećmi to te wychowujące jedno dziecko. Rodziny z dwojgiem dzieci stanowiły 35 proc. ,a troje i więcej dzieci wychowywała około co dziesiąta rodzina. Oznacza to, że rodziny wielodzietne są dziś zdecydowanie rzadsze niż jeszcze w pokoleniu naszych rodziców czy dziadków. To efekt zmian społecznych, ekonomicznych i kulturowych, które wpłynęły na sposób planowania rodziny” - informuje Renata Ptak z wydziału prasowego GUS. Ewoluował także moment, w którym mężczyźni decydują się na założenie rodziny. 16 lat temu najwięcej dzieci rodziło się mężczyznom w wieku 25-29 lat (127,4 tys.) i 30-34 lata (132,9 tys.). W ubiegłym roku sytuacja wyglądała już zgoła inaczej. Największą grupę ojców stanowili mężczyźni w wieku 30-34 lata, którym urodziło się 84,6 tys. dzieci. W grupie 40-44 lata liczba urodzeń wzrosła z 20,7 tys. do 23,6 tys.  „Mężczyzna, który został ojcem w 2010 roku, miał niespełna 31 lat, obecnie zaś jego wiek przekracza 33 lata. Oznacza to, że w ciągu około 15 lat wiek mężczyzn zostających ojcami wzrósł o ponad dwa lata” - dodaje Renata Ptak. Decyzję o rodzicielstwie poprzedza zdobycie wykształcenia, rozwój kariery zawodowej i osiągnięcie stabilizacji finansowej. Współczesny ojciec jest więc nie tylko starszy niż dekadę temu, ale także częściej świadomie planuje moment powiększenia rodziny. Coraz rzadziej ojcami zostają bardzo młodzi mężczyźni.  Liczba dzieci urodzonych ojcom poniżej 20. roku życia zmniejszyła się z 2553 w 2010 roku do 644 w 2025 roku. W grupie 20-24 lata ten spadek był jeszcze bardziej widoczny, z ponad 41 tys. do niespełna 9 tys.  Polscy ojcowie przeszli też metamorfozę od żywiciela rodziny do aktywnego rodzica. Tradycyjny model stopniowo ustępuje miejsca bardziej partnerskiemu podejściu. Według danych z 2025 roku przeciętny ojciec poświęcał na opiekę nad dziećmi około 2 godzin dziennie, a w opiekę angażowało się blisko 60 proc. ojców. Choć obowiązki związane z wychowaniem dzieci nadal częściej spoczywają na kobietach, rola mężczyzn w życiu rodzinnym systematycznie rośnie. Coraz więcej ojców uczestniczy w codziennej opiece, odprowadzaniu dzieci do szkoły, pomocy w nauce czy organizacji czasu wolnego. „Dzień Ojca jest okazją, by dostrzec, jak bardzo zmieniło się ojcostwo w Polsce na przestrzeni ostatnich dekad. Współczesny ojciec ma mniej dzieci niż jego poprzednicy i zostaje rodzicem w późniejszym wieku, ale jednocześnie coraz częściej buduje z dziećmi bliskie relacje oparte na obecności i zaangażowaniu. Ojcostwo przestaje być definiowane wyłącznie przez odpowiedzialność finansową, a coraz częściej przez codzienną obecność, wspólne doświadczenia i aktywny udział w wychowaniu kolejnego pokolenia” - podsumowuje Renata Ptak z GUS.